کتابشناسی آثار استاد احمد وکیلیان (1)

حسین مسرّت

سید 1 1 در26 بهمن 1326 در شیراز به دنیا آمد. تحصیلات را تا پایان دبیرستان در آن شهر گذراند و سپس راهی تهران شد و در بیست سالگی (1346ش) به استخدام بخش فرهنگ مردم رادیو ایران به سرپرستی 1 سید ابu200dوالu200dقu200dاسu200dم u202b انu200dجu200dوی شu200dیu200dرازی u202b «نجوا» (۱۳۰۰ - ۱۳۷۲ش) درآمد.

وی از شاگردان ، دستیاران و یاران با وفای فرهنگ پژوه نامدار استاد انu200dجu200dوی شu200dیu200dرازی u202b در مرکز فرهنگ مردم رادیو ایران بود و در طول 24 سال همکاری با هم، 1 گرانمایه ای را گردآوری ، ساماندهی و چاپ کردند و هر چهارشنبه ها مردم دوستدار فرهنگ ایران را به پای رادیو و برنامۀ فرهنگ مردم می نشاندند. به کوشش وی جشنواره های شاهنامه خوانی در توس خراسان که دستاورد سفرهای فراوان او به گوشه و کنار ایران بود برگزار شد. او سفرهایی بسیار به سراسر ایران کرد و از هر فرهنگی خوشه ای چید و تا پایان عمر دلبستگی اش به فرهنگ مردم کم نشد. وی کارشناس ارشد در رشتۀ فرهنگ و زبانهای باستان بود و چندسالی هم استادی رشتۀ فرهنگ مردم در دانشکدۀ صدا و سیما وحوزۀ هنری تهران بر دوش داشت.

با اینکه کار در رادیو را بسیار دوست داشت، زود خودش را در حدود سال 1367 بازنشسته کرد تا بهتر و بیشتر بتواند به زمینه های مورد علاقه اش به ویژه قصّه خوانی ، قصّه نویسی و داستان های عامیانه بپردازد. تا اینکه در سال 1998 م تنها عضو ایرانی انجمن قصه شناسی جهان شد و در همایش های گوناگون آن سخنرانی کرد و گفتارهای بسیاری در این زمینه نوشت . وی با ایرانشناسان خارجی مانند «اُلریش مارزلُف» آلمانی و «شین تاکههارا» ژاپنی همکاری نزدیک داشت و آثار مشترکی منتشر کرد . وکیلیان در سال 1998 م از سوی بنگاه DAAD برای بهره وری از فرصت مطالعاتی در زمینه پژوهش های فرهنگ مردم به آلمان و نیز همایش قصّهگویی در آلمان دعوت شد و در سال 2000م کتاب «مu200dتu200dلهu200dا و افu200dسu200dانu200dههu200dای ایu200dرانu200dی» از سوی انجمن فولکور ایتالیا کتاب برگزیدۀ فرهنگ مردم شد و از او تجلیل کردند.

یکی از کارهای ارزنده ای که اروپایی ها بویژه تامسون و مارزلف انجام دادند، کد سازی قصّه های جهانی بود که استاد وکیلیان، قصّه های ایرانی را با کدهای جهانی برابری کرده و این قصّه ها را دارای شناسنامه و هویّت کرده است. وی در ژانویۀ 2008م برای شرکت و سخنرانی در همایش بین المللی « ایران و اسلام، فرهنگ و فولکلور» راهی اوساکای ژاپن شد و سخنرانی خود را باعنوان :« خرده فرهنگ های مشترک ایران و ژاپن» ایراد کرد.

در 26 بهمن 1395 برنامۀ عصر کتاب ویژۀ گرامیداشت هفتادمین زادروز تولد استاد سید احمد وکیلیان با حضور و سخنرانی استادان: علی بلوکباشی، محمد جعفریقنواتی، اولریش مارزلف، محمّد صادق رحمانیان، حسن ذوالفقاری و جمعی از اهالی فرهنگ و هنر در سرای کتاب مؤسّسۀ خانه کتاب با پیگیری مجید غلامی جلیسه برگزار شد.

خدمت بزرگ و شایان دیگر او آن بود که در سال 1380نشریۀ گرانسنگ «فرهنگ مردم» را بنیان گذاشت و خودش سردبیر آن هم شد و از بهار 1381 تا سال 1399 به رغم دشواری های سنگین مالی چاپ این گونه نشریات تخصّصی با سرمایۀ شخصی و تلاشی ستودنی با همکاری همسر علاقه مندش زهرۀ زنگنه همراه با فراز و نشیب چاپ کرد . نشریه ای که با همکاری بزرگان عرصۀ فرهنگ نویسی عامّه چاپ می شد و در بردارندۀ صدها گفتار ارزنده در زمینه های گوناگون آیین، آداب و فرهنگ مردم ایران و دستاورد دلسوزی و پیگیری و دقت او در نشر آن بود . اکنون 60 شمارۀ چاپ شدۀ آن، هرکدام دفتر وزینی در پاسداشت و نگهداشت فرهنگ پربار ایران است.به ویژه ویژه نامه های استانی و موضوعی آن. کاش همتی شود و مجموعه گفتارهای آن گردآوری و چاپ شود.او به غیر از نگارش ده ها گفتار در زمینۀ فرهنگ مردم در نشریات : آزما ، فرهنگ مردم، کتاب ماه ادبیّات و فلسفه، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، کتاب ماه هنر، کلک، گزارش میراث و غیره با کتاب های «وازیگاه» به سرپرستی جهانگیر نصریاشرفی و «آوای نام ها از ایران زمین» به کوشش پری زنگنه در بخش نگارش بخش شیراز همکاری داشت.

سرانجام استاد سید احمد وکیلیان پس از پشت سرگذاشتن بیماری جانکاه در 28 آذر 1401 در تهران درگذشت و در قطعۀ نام آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

***

1 پدیدآور یکی از شاخه های کتابشناسی است که دوستداران را با آثار نویسنده آشنا می کند و این کتابشناسی وظیفۀ دیگرش آشنایی با آثاری است که در زمینۀ فرهنگ مردم ایران گردآوری ، ساماندهی و چاپ شده است.

کتابشناسی آثار سید احمد وکیلیان تنها در بردارندۀ کتاب های اوست که شامل گردآوری ، نگارش و ترجمه می شود و از یادکرد گفتارهای وی به دلیل انبوهی چشم پوشی شد.

فهرست کتاب ها به ترتیب الفبایی عنوان ساماندهی شده است. در کتاب های مستقل نام سید احمد وکیلیان نیامده و کتاب های مشترک با یادکرد نقش وی آمده است.

الف- دربارۀ

فرهنگ مردم، ش 59 -60(1398- 1399) ویژۀ شیراز، به مناسبت هفتاد و سومین زادروز سید احمد وکیلیان، سردبیر مهمان: عبدالرّحیم ثابت، تاریخ انتشار : بهار 1400، وزیری، 456 ص، مصوّر.

ب- کتابشناسی آثار

افu200dسu200dانu200dههu200dای ایu200dرانu200dی بu200dه روایu200dت دیu200dروز و امu200dروز؛گردآورندگان: شu200dیu200dن تu200dاکu200dههu200dارا؛ سید احu200dمu200dد وکu200dیu200dلu200dیu200dان، تu200dهu200dران: ثu200dالu200dث u202b، چاپ سوم: ۱۳۸۹(چاپ نخست 1381) ، وزیری، ۳۳۶ص، مu200dصu200dوّر، عu200dکu200dس.

این کتاب در ژاپن هم چاپ شده است.

افu200dسu200dانu200dههu200dای مu200dحu200dلّu200dی ایu200dران (خu200dوی، بu200dهu200dبu200dهu200dان، قu200dزویu200dن، گu200dنu200dابu200dاد، سu200dقu200dز، مu200dهu200dابu200dاد، مu200dاکu200dو، شu200dیu200dراز، سu200dمu200dیu200dرم)، گu200dردآوری: حu200dمu200dیu200dد سu200dفu200dیu200dدگu200dر شu200dهu200dانu200dقu200dی، هu200dاشu200dم سu200dلu200dیu200dمu200dی؛ زیu200dرنu200dظر: سید احu200dمu200dد وکu200dیu200dلu200dیu200dان، تu200dهu200dران: کu200dتu200dاب هu200dمu200dراه u202b (ادبیات u202b؛ ۳۴)،چاپ دوم، ۱۳۸۶(چاپ اول، ۱۳۷۹)، پالتویی، 160ص.

تاریخ به روایت مردم ، 1401(زیر چاپ).

u202bتمثیل و مثل: شامل صد و بیست و دو تمثیل و مثل در دویست و نود روایت ... u202b؛ گردآوری و تألیف: سید ابوالقاسم انجویشیرازی u202b، همراه با یادداشتها و افزودهها و مشابهات جهانی برخی از تمثیلها u202b: سید احمد وکیلیان؛ تهران u202b: امیرکبیر(گنجینۀ فرهنگ مردم u202b؛ ۵) u202b، ویرایش دوم، چاپ چهارم، 1395 (چاپ یکم،1390)، وزیری ، 647 ص، مصوّر u202b.

پشت جلد به انگلیسی: proverbs and their stories) Tamsil va masal )

ویرایش نخست ایu200dن کu200dتu200dاب در سu200dال ۱۳۵۲ تu200dوسu200dّط سید ابu200dوالu200dقu200dاسu200dم انu200dجu200dوی شu200dیu200dرازی گu200dردآوری و از سوی انu200dتu200dشu200dارات امu200dیu200dرکu200dبu200dیu200dر مu200dنu200dتu200dشu200dر شu200dده اسu200dت. کتاب کنونی در سال های گوناگون از سوی ناشران گوناگون چاپ شده است.

تu200dمu200dثu200dیu200dل و مu200dثu200dل، تu200dهu200dران: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، انتشارات سروش u202b،( گu200dنu200dجu200dیu200dنu200dۀ فu200dرهu200dنu200dگ مu200dردم؛ 15 )،ویرایش دوم، چاپ هفتم، ۱۴۰۱ (ویرایش یکم، ۱۳۶۶)، وزیری، u202b۲ ج، مu200dصu200dوّر.

يادداشت: پu200dشu200dت جu200dلu200dد بu200dهانu200dگu200dلu200dیu200dسu200dی:.... Tamsil va masal (proverbs and

جu200dلu200dد نخست ایu200dن کu200dتu200dاب در سu200dال ۱۳۵۲ تu200dوسu200dّط سید ابu200dوالu200dقu200dاسu200dم انu200dجu200dوی شu200dیu200dرازی گu200dردآوری و از سوی انu200dتu200dشu200dارات امu200dیu200dرکu200dبu200dیu200dر مu200dنu200dتu200dشu200dر شu200dده اسu200dت.

توپوزقلی میرزا: قصّه های ایرانی/ گردآوری: لارنu200dس پu200dل الول ساتن؛ به کوشش: سید احمد وکیلیان، زهرۀ زنگنه؛ زیر نظر: اولریش مارزلف، تهران: ثالث u202b( مجموعه فرهنگ عامه و اسطوره)، چاپ چهارم، ۱۴۰۱ (چاپ نخست ، 1386)، رقعی، 405ص.

چu200dیu200dسu200dتu200dان هu200dای خu200dوانu200dدنu200dی، تu200dصu200dویu200dرگu200dر: رامu200dیu200dن مu200dشu200dرفu200dی، تu200dهu200dران: کu200dانu200dون پu200dرورش فu200dکu200dری کu200dودکu200dان و نu200dوجu200dوانu200dان u202b، چاپ هشتم، ۱۳۹۱(چاپ یکم، ۱۳۷۵)، ۸۰ ص، مu200dصu200dوّر.

تهران : انتشارات حوا ، ۱۳۸۸ .

چیستانهای خواندنی، تهران : مجتمع خدمات بهزیستی نابینایان رودکی به گونۀ بریل .

اصل این در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ، ۱۳۷۷، 80ص چاپ شده است.

حضرت علی (ع ) در قصّه های عامیانه؛ گردآوری و پژوهش: سید احمد وکیلیان ، خسرو صالحی، تهران : وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات،سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ، چاپ دوم، ۱۳۸۸(چاپ یکم ۱۳۸۰ )، 278ص.

پشت جلد به انگلیسی : Imam Ali in folk tales.

دایرةالمعارف قصّهها ؛ گردآوری و پژوهش و زیر نظر : سید احمد وکیلیان ، محمّد جعفری (قنواتی) ، تهران: کu200dانu200dون پu200dرورش فu200dکu200dری کu200dودکu200dان و نu200dوجu200dوانu200dان u202b. (در دست تدوین).