واژه ها و اصطلاح های گسترده در تاجیکستان (11)

حسین مسرّت

مَیلَش = (maylash ) باشد، چشم، اطاعت ( تاجیکی )

مَیلی = (mayli) باشد، چشم، اطاعت ( ازبکی )

مینرال = (минералӣ)معدن، آب معدنی (روسی)

مَینه = ( mayna) مرغ مینا

ناترسی= نترسی، شجاعت

ناحیوی = ناحیه ای

ناخُنَک = گیومه

نارسا= نقص

ناک = پسوندی که در این کشور زیاد به کار می رود، مانند: ثمره ناک، شجاعت ناک، مسرّت ناک

نانخانه = نانوایی ( تاجیک های چین)

نان خورک = سوسک

نائل گردیده ایستاده است = نائل شده است

نَبیره = نوه

نزد = پهلو

نزدیک = جنب

نزدیک شوی = اتّفاق

نسخۀ قلمی = نسخۀ خطّی

نَسک = عدس

نشئه آور= مواد مخدّر

نشئه مند= معتاد

نصف روزی = ناهار

نصف روزی = ساعت کار اداری بامداد تا ساعت 1

نغز= خوب ، عالی

نقّاش = رنگ زن

نُکس = (noks) نقص ،ناقصی، نقصان

نگاه دار = بایست، نگه دار

نگاه داری = نگهداری

نگرانیده = توجه داده شده

نَو = (now) نو ، تازه

نوار = فیلم

نوار بردار = فیلم بردار

نواربرداری = فیلم برداری

نورِ دیده ، تاجِ سر = این گزاره را به مهمانان گرامی می گویند .

نوشاکی = نوشابه، نوشیدنی

نوشاکی زنانه = شامپاین

نوشاکی گرم = نوشیدنی گرم مانند چای ، قهوه

نُوِل = (ноль)صفر ( روسی )

نَوَین = نوین

نی = نه

نیاگان = نیاکان

نیست کردن= منهدم

نیشالّا = شیرینی سفید رنگ چسبناک . تاجیک ها آن را قبل از غذا برای تحریک اشتها و پس از غذا برای هضم غذا می خوردند و می گویند از ریشۀ گیاهی به نام بیخ است .

واخوری = دیدار، ملاقات

والا = عزیز، ارجمند

والانه = داربند انگور

وامخواه = طلب کار

ورارود = فرا رود ، ماورالنهر

ورتیش = ورتیج فارسی است. در ایران، کلمۀ ترکی بلدرچین به کار می رود. این پرندۀ حلال گوشت نامهای دیگری نیز دارد. پرندۀ خوش صدایی است.

ورزاب = روستا و رودخانه ای پرآب در تاجیکستان

وزارت عدلیه = وزارت دادگستری

وزمین = سنگین ، ثقیل

وَک = (ВАК) علامت اختصاری به معنی کمیسیون ممیّزهی سراسری روسیه ( روسی)

وینا = (Вино) شراب (روسی)

وی = وای . مانند اینکه وی یادم رفت بگویم.

وی = (vay) کلمۀ اشاره ، چیز ، معنای آن چیز، آن کار و آن کس را می رساند.

وَیران= ( vayrān) خراب. مانند گویش مشهدی

وَیران شدن= نقص

هجده = هیجده

هَدهَه = عجله

هلال = پرانتز

همدیگربخشی= صلح وصفا، عفو عمومی، کنارگذاشتن جنگ و خصومت و کدروت

همدیگری = یکدیگر ، متقابل

همزاد = دوقلو

همیان= جیب

هَندله/ هندلک = طالبی

هنگام= درکل

هوسکار = آماتور ، تازه کار، غیر حرفه ای

هیچ گپ نیست = مسئله ای نیست ، مشکلی نیست. برابر : گفی نیس در گویش یزدی.

هیکل = (haykal) مجسّمه

یادگارهای تاریخی = بناهای تاریخی

یاک = یوگا ، ورزش یوگا

یاور = کمک کننده، معاون

یخدان دار = یخچال دار

یخ ماس = بستنی

یراق= سلاح

یکجاشوی= تجمّع