نامه محبوب*

(معرّفی کتاب، گفت وگوی رادیویی)

حسین مسرت

نامۀ محبوب (مجموعه ای از گفتارهای دکتر حسین محبوبی اردکانی ، کوشش: اکبر قلمسیاه و حسین مسرّت

یزد: اندیشمندان یزد و گیتا ، وزیری، 471 ص، مصوّر.

این کتاب که به کوشش دوتن از پژوهشگران یزدی به نام های اکبر قلمسیاه و حسین مسرّت گردآوری و تدوین شده با با پیگیری بانو فریده حائری اردکانی، مدیر وقت ادارۀ فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان اردکان و با همکاری و سرمایه گذاری شرکت صنعتی و معدنی چادرملو به چاپ رسیده است .

هفته پیش کتابی را در بارۀ دکتر حسین محبوبی اردکانی معرفی کردیم. بسیاری از دوستداران و اهل تحقیق ایشان را می شناسند .وی متولّد 1294 خ در شهرستان اردکان است و سال ها بین اردکان ، قم و یزد و جاهای دیگر در رفت و آمد بودند . پنج سال مدیر دبیرستان ماندگار ایرانشهر یزد و زمانی هم در دبیرستان کیخسروی تدریس می کردند . وی در دهه 1330 خ از وزارت آموزش و پرورش به دانشگاه تهران رفتند و کتاب های بسیاری خوبی در زمان مدیریّت ایشان در انتشارات دانشگاه تهران چاپ شد . دکتر محبوبی در سال های پایان کاری عمر خود، دکترای تاریخ را گرفتند و کسانی که به ایشان دکتری دادند، در حدّ شاگردان ایشان بودند، ولی ایشان با پیگیری خودشان دکتری را گرفتند .

نامی ترین کتاب دکتر محبوبی، دورل سه جلدی «تاریخ مؤسّسات تمدّنی ایران» است که در سال 1370 کتاب سال ایران شد. ایشان زمانی که در دبیرستان ایرانشهر بودند، سالنامۀ فرهنگ یزد را در سال 1327 و 1329 خ در دو جلد چاپ کردند . خدماتی که داشتند حدود 50 – 60 عنوان کتاب تألیف ، تصحیح و چاپ کردند .خدماتی که به فرهنگ و دانش ما داشتند. گفتارهایی را در زمینه های گوناگون نوشتند هنوز که هنوز است مورد استفاده و ارجاع بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران است.

امّا این کتاب دارای دیباچه ای از آقای مجید جوادیان زاده مدیر وقت ادارل کل فرهنگ و ارشاد یزد به نام «بازسازی هویّت در روز جاری» دیباچه ای دربارۀ دکتر محبوبی به قلم استاد ایرج افشار و به قلم کریم اصفهانیان و کتاب شناسی آثار دکتر محبوبی پژوهش حسین مسرّت است .

کتاب چندین فصل دارد. بخش نخست آن نقد کتاب ها ست. فصل دوم زندگی نامه ها و فصل سوم گفتارهای تاریخی . بسیاری از کتاب هایی دکتر محبوبی در این گفتارها نقد کرده است، خودش مقاله ای بسیار جامع و گویا درباره آن کتاب است و نشان از دانش وافر و احاطه ای که ایشان به رجال تاریخی و مباحث تاریخی و تاریخ ایران به ویژه در عصر قاجار داشتند.

خوشبختانه این کتاب اوّل با پیگیری آقای قلمسیاه گردآوری شد و در ادامه من به ایشان پیوستم. اگر خواسته باشیم گفتارهای دکتر محبوبی گرداوری آوری شود، یک یا دو جلد دیگر می شود. ارزش این گفتارها مثل خود دکتر محبوبی که بسیار به تاریخ به ویژه رجال قاجار مسلّط بودند،ارزشمند است . خود ایشان کتابی دارند به نام «فهرست عکس های تاریخی» که بسیاری از عکس های تاریخی را به دلیل شناختی که داشتند شناسایی کردند. البتّه ایشان در 23 آبان 1356 درگذشتند و بنا به سفارش خودشان هم کتابخانۀ ایشان به شهر و زادگاهشان اردکان اهدا شد و هم در اردکان به خاک سپرده شدند .

دکتر محبوبی دختری داشتند که سال ها پیش درگذشتند. از ایشان بسیاری کتاب و مقاله مانده است که می تواند سال های سال، دست مایۀ پژوهشگران و محقّقان ایران باشد. نام زیبای کتاب هم به سلیقۀ استاد قلمسیاه نامۀ محبوب گذاشته شد.

من فقط از مدیران فرهنگ و ارشاد یزد و اردکان درخواست دارم پیگیری کنند که بزرگداشت ایشان برگزار شود زیرا درآغاز قرار بود در سال 1399 برگزار شود، سپس شد 1400 و قرار بود در سال 1401 همایش بزرگداشت دکتر محبوبی در اردکان برگزار شود و امیدوارم با پیگیری این مدیران و همراهی مدیر عامل شرکت صنعتی و معدنی چادرملو این همایش برگزار شود . درخواست دیگری که در همایش پارسال در کتابخانۀ حایری اردکان اردکان داشتم این بود که نام یکی از خیابان ها و یا بلوارها و یا مراکز فرهنگی به نام این بزرگ مرد در عرصۀ تاریخ گذاشته شود .

*تازه های کتاب یزد در برنامۀ رادیویی چادی شب از صدای مرکز یزد (9/3/1401).