« نامه محبوب »*

مجموعۀ مقالات دکتر حسین محبوبی اردکانی

به کوشش دو تن از یزدشناسان برجسته ارائه شد

[محمّدعلی عسکری کامران]

شادروان دکتر حسین محبوبی اردکانی ، در شمار دانشوران بزرگی است که على رغم آثار بدیع ، درخشان و

ماندگارش ، خدمات ارزندۀ وی به تاریخ و فرهنگ ایران ، متأسّفانه آن طور که شایستۀ مقام و منزلت چنین شخصیّتی می باشد ، برای نسل معاصر ، شناخته شده نیست .

این کاستی از سویی حاصل محجوب بودن و فروتنی فوق العادۀ دکتر محبوبی و از سوی دیگر ، به خاطر عدم

انتشار مجموعه ای مدوّن و جامع از یادداشت های او ، با وجود گذشت حدود نیم قرن از درگذشتش می باشد .

دکتر حسین محبوبی اردکانی سال ۱۲۹۴ ش در شهر اردکان ، چشم به جهان گشود. پس از اتمام دوره های مقدّماتی و متوسّطه در یزد ، عازم تهران شد و تحصیلات عالیّه را در دانش سرای عالی و دانشکدۀ ادبیّات دانشگاه تهران ، تا اخذ درجۀ دکتری تاریخ ادامه داد . وی مدّت پنج سال ، ریاست دبیرستان ایرانشهر یزد را بر عهده داشت . پس از انتقال از آموزش و پرورش به دانشگاه تهران در سمت معاون انتشارات و چاپ آن دانشگاه ، تا هنگام بازنشستگی ، مشغول کار گردید و خدمات شایانی به این مرکز ارائه نمود .

نگارش و تصحیح چندین عنوان کتاب و چاپ ده ها مقاله ارزشمند ادبی و تاریخی ، حاصل عمر پربار او می باشد که پس از درگذشتش در سال ۱۳۵۶ش ، از وی به یادگار مانده است.

معروف ترین اثر او کتاب « تاریخ مؤسّسات تمدّنی نوین در ایران » درباره چگونگی ورود نهادها و مظاهر تمدّن به‌روز اروپا ، به ایران است.

زنده یاد ایرج افشار درباره فضائل اخلاقی و مراتب علمی او نوشته است : « حسین محبوبی اردکانی ، محبوب حلقة دوستان و همه محقّقان تاریخ ایران بود . زیرا هم محقّق و دانشمند و پرکار بود و هم انزواجوی و محجوب و بی شیله پیله به هیچ روی تشیّت کننده نبود . هیچ گاه به مبالغه و تملّق خود را آشنا نکرد . آرام بود . متین بود . فضیلت ها داشت که شمردنی نیست.

بی تردید در زمینۀ تاریخ قاجار ، از مطلّعان و متخصّصان بود . رجال عصر قاجاری را بسیار خوب می شناخت و حضور ذهنی عجیب ، در این مورد داشت . رابطۀ خاندان های عصر قاجاری و مناسبات میان آن ها را ، خوب می دانست ... به همین سبب بود که نگارش مقالات مربوط به رجال عصر قاجاری ، برای دانشنامۀ ایران و اسلام » بر عهدۀ او گذاشته شد ...

محبوبی از نوادر آحاد اداری کشور بود . راست و درست بود و دقیق . هر روز سر ساعت مقرّر ، در دفتر کارش بود ... هیچ وقت خواهش و درخواستی نداشت ... در خدمت ورزی به دولت ، قانع بود .

در گذشت این دوست عزیز را که او را در خصائل انسانی كم مانند دیدم ، از ضایعه های جبران ناپذیر فرهنگی

می شمارم ...»

( نادره کاران ، اثر ایرج افشار )

اکنون پس از چندین دهه انتظار ، سرانجام با تلاش اساتید بزرگوار ، آقای اکبر قلمسیاه و آقای حسین مسرّت که با آثار گرانقدر خود ، نقش مهمّی در شناساندن یزد و شخصیّت های نامی این خطّه ، به ایرانیان دارند ، مجموعۀ مقالات دکتر حسین محبوبی اردکانی ، در قالب کتابی با عنوان « نامۀ محبوب » تهیّه و در دسترس علاقه مندان ، قرار گرفته است .

کتاب مذکور مشتمل بر دو نوشتار دربارۀ زندگی دکتر محبوبی ( به قلم ایرج افشار و کریم اصفهانیان ) ، کتابشناسی وی و ۴۱ مقاله از آن مرحوم در زمینه های نقد کتاب ، زندگی نامه ها ، گفتارهای تاریخی و یادداشت ها می باشد . این اثر که در ۴۷۱ صفحه ، توسّط انتشارات اندیشمندان یزد و نشر گیتا با سرمایه گذاری مالی شرکت چادرملو ، چاپ شده ، چراغ راهی است در مسیر آشنایی بهتر با زندگی و آثار دکتر محبوبی اردکانی دانشمندی که به راستی الگوی خردورزی ، ایمان و انسانیّت بود .

روانش شاد باد

* ندای یزد، س38، ش1680(27/2/1400): 1و4.