جهان یادگار است و ما رفتنی (2)*

دربارۀ کتاب یادگار نیک، به قلم حسین مسرّت

دکتر پیام شمسالدینی[1]

در کتاب یادگار نیک نیز میتوان دو مورد از این کوششهای یکدلانه را مشاهده کرد: «کتابشناسی دبیرستان کیخسروی» و «کتابشناسی گزارشی زرتشتیان استان یزد». دومین مورد بهتنهایی دستنامۀ پژوهشی ارزندهای دربارۀ شناسایی ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی زرتشتیان یزد است؛ اما دریغ که این کتابشناسیها نیز چون دیگر کوششهای حسین مسرّت تنها به نظمی الفبایی آراسته شده و برخلاف کتاب ارزندۀ فهرست مقالات فارسی و سنت مألوف استاد فقید، ایرج افشار در برگهآرایی، اطلاعات کتابشناختی در کوششهای مسرّت تقسیمبندی درونی و ساختار موضوعی یا نظم محتوایی ندارد.

حسین مسرّت، کتابشناس برجستهای نیز هست و در معرفی کتاب نیز ید طولایی دارد. شاهد این مدعا آن است که از او در همین 1402 دو مجموعۀ ارزندۀ نقد کتاب نیز به چاپ رسیده است: در بوتۀ نقد: معرفی، نقد و یادداشتهایی دربارۀ کتابها، u202b(تهرانu202b: وراقان، 1402)، و کتابپژوهی، مجموعۀ گفتارها و گفتوگوها، (u202bتهرانu202b: وراقانu202b، ۱۴۰۲). در کتاب یادگار نیک نیز نقد و معرفی 10 کتاب که ارتباط مستقیمی با فرهنگ، آیین و آداب زندگی زرتشتیان یزد دارد، برگ دیگری بر کارنامۀ کتابپژوهی او افزوده است.

در یادگار نیک نقد و معرفی این کتابها را میخوانیم: آیین اختیار (کورش نیکنام، تهران: تیسu202b، ۱۳۸۵)، اقلیّتهای دینی یزد (مهدی مخبری، یزد: وصال، 1382)، پیوند مهرگان (شهریار هیربد، قم؛ یزد: بقیةالعترهu202b، 1383)، تاریخچۀ الهآباد رستاق (اردشیر خدارحم مرزبان الهآبادی (خاضع)، بمبئی: [کتابفروشی خاضع]، 1333، جیبی، 80 ص، نایاب.)، تذکرۀ سخنوران یزد (همو، بمبئی: 1341)، خاطرات اردشیر خاضع (همو، به کوشش بوذرجمهر پرخیده. تهران: هیرمباu202b، ۱۴۰۰.)، خاطرات رستم شاپور مهر (شهریار هیربدu202b، مشهد: پاپلی، u202b۱۳۹۳.)، فرهنگ بهدینان (جمشید سروشسروشیان، تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپu202b، ۱۳۸۲)، فرهنگ زرتشتیان یزد (صدیقه رمضانخانی، تهران: سبحان نور؛ یزد: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد، u202b۱۳۸۷.) و نغمۀ مهرگان (مژگان جعفری، اردکان: آرتاکاوا، 1384).

در بخش دیگری از یادگار نیک نیز ضمن معرفی 8 نشریه به قلم حسین مسرّت، با سپهر مطبوعاتی زرتشتیان یزد آشنا میشویم. در این بخش مجلاتی چون «پشوتن»، «پندارها»، «تشویق»، «سالنامۀ آموزشگاههای مارکار»، «سالنامۀ دبیرستان کیخسروی یزد»، «فروهر»، «گفتار نیک» و «هوخت» معرفی شدهاند و ما را با کوششهای فرهنگی مطبوعاتی این اقلیت نخبهپرور آشنا میکند.

در بخش «باورها» نیز سه مقاله درج شده است: «تقدس آب»، «چلۀ دیروز، یلدای امروز» و «نوروز پیوندی میان دین اسلام و زرتشت». پایانبخش این کتاب نیز بخشی است با عنوان «نگارهها» که در آن تصویرهایی متنوع به یاری بخشهای مختلف این کتاب آمدهاند.

این کتاب همچنان که در عنوان فرعی آن نیز درج شده است، درواقع «پنجاه گفتار دربارۀ زردشتیان یزد» است که پیش از این به قلم حسین مسرّت در روزنامۀ اطلاعات و نشریاتی سراسری چون امرداد، جهان کتاب، فروهر و گنجینۀ دارالفنون به چاپ رسیده است، برخی از این گفتارها نیز در مطبوعات محلی یزد مانند پیمان یزد و ندای یزد چاپ شده یا هنوز در دست چاپ است. اینک تمامی این پنجاه گفتار به کوشش بهنام مبارکه، مترجم و ناشر و اهل قلم زرتشتی در فروَستی با عنوان «گنجینه کتابهای وهبیز؛ ۹» به چاپ میرسد. خواندن این کتاب به همۀ دوستداران فرهنگ و ادب ایرانزمین و بهخصوص کارشناسان و پژوهندگان فرهنگ مردم، کتابشناسی، تاریخ مطبوعات و تاریخ زرتشتیان ایران و یزد توصیه میشود.

*نقد و بررسی کتاب تهران ، ش 78.

[1] - استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان تهران